Epifanie: de openbaring van het luisteren

Tussen de opnames van de Top 100 en mijn jeugdige radio-ambities zit mijn grootmoeder die vertelt. Het leverde mij super waardevolle informatie die me op weg kan helpen bij de reconstructie van een familieverhaal over mijn overgrootoom.

back to the future

Een verhaal vertellen is één ding, goed luisteren naar wat er gezegd wordt is iets anders. Wat een bijzondere ervaring is het als je een gesprek – dat je als kind waarschijnlijk honderd keer hebt horen vertellen – als volwassene opnieuw kan beluisteren met alle kennis in je hoofd die je ondertussen hebt verzameld. Dat voelt een beetje als tijdreizen.
Het overkwam me na het beluisteren en uitschrijven van de opgenomen gesprekken met mijn grootmoeder ergens eind jaren 1990.

de openbaring

Tijdens het herbeluisteren van de opnames viel mij plots de volgende zin op “daar waar R. naar school is geweest”. Dat klinkt je waarschijnlijk als Chinees in de oren. Maar voor mij voelde het als Sherlock Holmes die een misdaad oplost op basis van een schijnbaar onbelangrijke aanwijzing. Mijn brein haakte zich vast in die letterlijke omschrijving “daar waar R. naar school is geweest”. Plots begonnen er een heleboel franken te vallen in mijn hoofd. Langzaam schoven puzzelstukjes op hun plaats.

Ik wist dat mijn overgrootoom tuinbouw of plantkunde had gestudeerd en dat hij school had gelopen in de Ledeganckstraat in Gent. Met de trefwoorden planten en Ledeganckstraat maakte ik in mijn hoofd jarenlang de combinatie Plantentuin van de Universiteit Gent die op de hoek van die straat gelegen is. Volgens mijn grootmoeder zou er daar een gedenkplaat voor de gesneuvelden van WO I hangen waarop de naam van mijn overgrootoom Gustaaf staat. Tevergeefs had ik jarenlang gespeurd naar die gedenkplaat.

Tuinbouwschool

En plots was daar dus die wonderbaarlijke openbaring! Ik herinnerde me plots dat ik enkele jaren geleden research had gedaan naar de geschiedenis van de Plantentuin voor de expo Stad en Universiteit. Ergens had ik gelezen dat de Rijksmiddelbare Tuinbouwschool (voor haar verhuis naar Melle) gelegen was op de andere hoek van dezelfde straat. Ze was ondergebracht in een vleugel van de Staatsnormaalschool.

En waar is R. naar school geweest? Juist, naar de Normaalschool. Dat herdenkingsmonument moest ik dus gewoon aan de overkant van de universitaire Plantentuin gaan zoeken!
Vol ongeduld keek ik uit naar het moment waarop ik ter plaatse kon gaan vaststellen of mijn nieuw verworven inzicht correct was en ik na meer dan twintig jaar een mysterie had opgelost.

de Tuinbouwschool op de hoek van de Ledeganckstraat en de Hofbouwlaan in Gent, 1882
collectie Archief Gent

gedenkplaten als historische wegwijzers

In de gebouwen van de Normaalschool aan de Ledeganckstraat, nu HoGent, was enkel nog een gedenkplaat te vinden voor de gesneuvelde leerlingen van de Normaalschool zelf en daarop was geen spoor van Gustaaf te bekennen. Maar ik gaf nog niet op. Misschien was de gedenkplaat wel verplaatst bij de verhuis van de Tuinbouwschool naar Melle.

Enkele e-mails later viel er een foto van de gedenkplaat van de tuinbouwschool in Melle in mijn virtuele postbus. Sherlock kon zichzelf op de borst kloppen: mysterie opgelost. De oude gedenkplaat gaf mij de sleutel voor verder onderzoek. Ik weet nu zeker in welke richting ik verder kan zoeken.

de bewuste gedenkplaat voor de tijdens de Eerste Wereldoorlog
gesneuvelde leerlingen van de Middelbare Tuinbouwschool in Gent

petites histoires

Natuurlijk heb je niet altijd de luxe om twintig jaar oude gesprekken te kunnen herbeluisteren en opnieuw te interpreteren. Maar mijn ervaring toont ook aan hoe waardevol het is om kleine snippers geschiedenis te bewaren omdat ze waardevolle sleutels tot het verleden kunnen zijn. Ook kleine geschiedenissen zijn het waard om verteld en bewaard te worden. Ze verruimen onze blik en maken het beeld van de geschiedenis rijker en diverser.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s