herinneren of herinnerd worden, dat is de vraag

‘Dood ben ik pas als jij me bent vergeten’, zingt Bram Vermeulen. Het is een klassieker op menige uitvaartdienst. Een dikke maand geleden had Bernard Dewulf het in de weekendkrant over dezelfde gedachte: ‘Hoe lang duurt het voor we door niemand meer herinnerd worden?’.

verdwijnpunt

Verdwijnen, zo noemt Bernard Dewulf het in zijn essay. Hij haalt er de vergelijking bij met het verdwijnpunt in een perspectieftekening. Ergens, ooit, komen de lijnen in de tekening samen in het verdwijnpunt. Je kan het niet zien, het staat niet op de tekening, maar daar valt alles weg. Dewulf vraagt zich af wanneer de laatste herinnering aan hem verdwenen zal zijn en hij in feite ophoudt te bestaan.

Zijn we pas echt dood als we door niemand meer herinnerd worden?

herinnerd worden

Dewulf heeft het over de ‘levende’ herinnering, de herinnering in de hoofden van mensen die jou hebben gekend. Het gaat dus niet om de kunstmatige herinnering die levend gehouden wordt door herdenkingen, monumenten, archieven, geschiedenisboeken of via verhalen die al generaties worden verteld. Hoe lang duurt het voor er niemand meer in leven is die jou heeft gekend?

Er bestaat een moeilijk woord voor als je een extreme angst hebt om te vergeten of vergeten te worden: athazogorafobie. Vaak ontstaat die angst wanneer je in je directe omgeving geconfronteerd wordt met geheugenverlies. Bij beginnende dementie kan je je echt zorgen maken dat je dingen of mensen zal vergeten. Als familielid kan je ook zelf bang worden om vergeten of niet herkend te worden door wie aan geheugenverlies lijdt.

Niemand wil vergeten worden na zijn dood, daar heb je niet meteen een fobie voor nodig.
Door je levensverhaal op papier te zetten, kan je een klein beetje de regie in handen nemen over hoe je blijft verder leven in de herinnering van anderen. Daarin kan je niet alleen de mooie momenten van je leven laten zien, ook de moeilijke momenten kunnen daarin een plekje krijgen.

Soms is het moeilijk om je de dagelijkse routines te herinneren omdat vooral de speciale momenten een ereplekje krijgen in onze fotoboeken en geheugen.

het recht om te herinneren

Iets nalaten aan wie na jou komt, doe je niet enkel omdat je herinnerd wil worden. Je zorgt er ook voor dat wie na jou komt de mogelijkheid krijgt om te herinneren. We hebben herinneringen nodig voor later.

Veel jonge kinderen die een of beide ouders verliezen, gaan later het levensverhaal van hun mama of papa bij elkaar sprokkelen. Ze gaan op zoek naar herinneringen aan wie ze zelf niet of nauwelijks gekend hebben.
Zo beluisterde ik onlangs de podcast ‘Wie was mama?‘ waarin Sas 36 jaar na de dood van haar mama op zoek gaat naar herinneringen bij wie haar mama gekend heeft. Zo hoopt ze de zwart-witfoto in te kleuren, zoals ze zelf zegt. Het verhaal van Sas is gecompliceerd omdat haar mama vermoord werd door haar papa en de banden met de helft van haar familie zijn doorgeknipt.
Of het verhaal van Steph die op zoek ging naar haar donorvader en hem uiteindelijk kon opsporen. Helaas bleek hij al overleden. Ze is nog steeds op zoek naar kruimels, herinneringen van mensen die hem hebben gekend omdat ze wil weten wie haar vader is.

Het is zoals Steph het zegt: ‘Om te weten wie je echt bent, hoor te weten waar je vandaan komt’. Ga eens na bij jezelf wat je zou willen doorgeven aan de generaties die na jou komen, hoe je herinnerd wil worden en op welke manieren je dat zou kunnen doen. Je levensverhaal schrijven is maar een van de vele opties.

Geen herinneringen hebben aan je ouders is voor de meeste mensen een groot gemis.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s